English

Biyolojik saat: Vücudumuzun bir günlük mesaisi

Vücudumuz uykuya ve uyanıklığa bizden bağımsız hazırlanıyor. Biz ne kadar sistemi bozmaya çalışsak da, biyolojik saatimiz tıkır tıkır işliyor…

Çoğumuz için günün en sinir bozucu dakikaları, uykumuzun en tatlı yerinde bangır bangır bizi yeni bir güne çağıran alarmın sesi. Bir tarafta uykuya doyamayanlar var, diğer tarafta da sabaha karşı yatağa gidip, birkaç saat sonra cin gibi ayaklananlar.

Biz ne kadar özenle uykumuzu kontrol etmeye çalışsak da, vücudumuzun bilincimizi aşan kendi kuralları var. Bedenin kendini uykuya programlaması, uyku evreleri, vücut ısısındaki değişimler, kan basıncının sürekli değişmesi; uykuyu ve uyanıklığı belirleyen, bizden bağımsız işleyen vücut hareketleri.

Biyolojik saat dediğimiz de işte bu. Biz ne kadar bozmaya çalışsak da, günlük döngümüz İsviçre saatleri gibi tıkır tıkır işliyor. Bilim ve Teknik dergisinin hazırladığı, insanın bir günlük biyolojik saati gösteren çizelgeyi sizlerle de paylaşalım istedik. Bu çizelgenin, sabah erken kalkan, öğlen yemek yiyen ve mantıklı bir saatte uyuyan bir insan için olduğunu da hatırlatalım. Günlük beden ritmi, gece ve gündüzle paralellik gösterse de yaşam tarzındaki farklılıklar, ortamın sıcaklığı, stres bu ritmi fazlasıyla etkileyebiliyor.

24.00 Gece yarısı, uykunun ilk evresi başlıyor.

01.00 Beden kendini uykuya programlıyor. Dikkat azaldığından bu saatte çalışanların hata yapma olasılığı, iş ve trafik kazaları artıyor.

02.00 Derin uyku. Melatonin en yüksek düzeyde. Beden soğuğa karşı aşırı duyarlı oluyor. Görme duyusu ve refleksler zayıflıyor. Gece yapılan trafik kazalarının çoğu bu saatte oluyor.

03.00 Melatonin salgılanması azalıyor. Kişide kararsızlık ve melankolik hissetme artıyor. İntihar vakaları bu saatte çok görülüyor.

04.30 Beden sıcaklığının en düşük olduğu saat.

05.00 Erkeklik hormonu çok salgılanıyor. Stres hormonları artmaya başlıyor ve kaybolan enerji geri geliyor.

06.00 Kortizon salgılanması artıyor, beden uyanmaya başlıyor. Metabolizma hareketlenerek günün işleri için enerji ve proteinleri hazırlamaya başlıyor.

06.45 Kan basıncında ani yükselme.

07.00 Beden tüm gücünü daha toplayamadığından spor yapmak önerilmiyor. Sabah erken saatlerde yapılan yorucu sporlar kalbe gereksiz yere yüklenilmesine yol açıyor. Sindirim sistemi çalışmaya başlıyor. Güne iyi hazırlanmak için güzel bir kahvaltı şart.

07.45 Melatonin salgılanması duruyor.

08.00 Nikotinin sağlığa en çok zarar verdiği saat. Sabah içilen sigara damarları her zamankinden çok daraltıyor.

08.30 Bağırsak hareketleri başlıyor.

09.00 Bedenin kuvveti artmaya başlıyor.

10.00 Yüksek alarm durumu. Enerjimiz yüksek, verimlik üst düzeyde, beyin yaratıcı ve dinamik.

11.00 Beden artık forma girdi. Beynimiz hızlı çalışıyor, özellikle hesap işleri zorlanmadan yapılıyor.

12.00 Öğle zamanı. Artık karnımız acıkıyor, dikkatimiz azalıyor, midedeki asit miktarı artıyor.

13.00 Beden formdan düşmeye başlıyor, verimlilik azalıyor. Sindirim başladığı için dolaşımdaki kanın büyük bölümü bağırsakların çevresinde.

13.30 Kan basıncı düşüyor, kendimizi bitkin hissediyoruz.

14.30 Çevre koşullarına en yüksek uyum.

15.00 Enerjimiz geri geliyor. Belleğimiz tam formunda. Sabahkinden az olmakla birlikte ikinci verimliliğe yaklaşıyoruz.

15.30 En hızlı tepki dönemi, reflekslerimiz hızlı.

16.00 Kalp-damar sisteminin verimliliği çok yüksek, kas gücü dorukta.

17.00 Organların etkinliği üst düzeyde. Kuvvetimiz artıyor. Spor için en iyi saat.

18.30 Kan basıncı en yüksek seviyeye ulaşıyor.

19.00 Beden sıcaklığının en yüksek olduğu saat.

21.00 Melatonin salgılanması başlıyor.

22.30 Bağırsak hareketleri yavaşlıyor.

23.00 Dinlenme saati. Bedende stres hormonu salgılaması duruyor. Sakinleşip gevşiyoruz. Kan basıncı ve beden sıcaklığı düşüyor.