English

Uykunun bilinmeyenleri: Uyurken hapşırabilir miyiz?

Hasta olduğumuz dönemlerde yatağa yattığımızda öksürmekten uzun süre uykuya dalamayabilir, uyuduktan sonra da gece boyunca farketmesek bile öksürebiliriz. Ancak, aynısı hapşırma eylemi için geçerli değildir. Uyku sırasında öksürebiliriz ama hapşırdığımız zaman anında uyanırız. Peki bunun nedenini biliyor muydunuz?

Hapşırma burun kanallarındaki sinirlerin uyarılması sonucu oluşan psikolojik bir reaksiyondur. Aynı zamanda ani, irade dışı sesli bir şekilde ağızdan ve burundan nefes vermektir. Burnumuzdan nefes alırken hava dar kanallardan türbülans oluşturarak geçer ve bu esnada ısı ayarlanırken içindeki toz da filtre edilir.

Buradaki sinirlerin uyarılmasının nedenleri değişiktir. En çok alerjik etkilenmedir ama toz, duman, parfümler hatta aniden ışığa bakma gibi başka birçok nedenleri daha vardır. Hapşırmadan önce sanki bir yerimiz ısırılmış gibi sinir uçlarının ikaz göndermesi sonucu burnumuzdan önce bir salgı gelir. Biz bunun pek farkına varamayız.

Bu salgının ardından beyine giden ikaz neticesinde baş ve boynumuzdaki kaslar uyarılarak ani nefes boşanması olayı yaşanır. Ses tellerinin olduğu bölüm önce kapanır ve buradaki havanın basıncı iyice yükselir. Sonra aniden açılarak hava yüksek bir sesle dışarı verilir. Beraberinde burnumuzdaki toz gibi yabancı maddeler ve soğuk algınlığı yaratan mikroplar da. Ancak, hapşırma ile yayılan mikropların elle yayılanlardan çok daha az olduğunu saptanmış durumdadır. Uyku sırasında özellikle rüya safhasında sinir sisteminin bazı elemanları kapalı olduğundan normal şartlarda hapşırma olmaz. Uyarı çok kuvvetli ise olabilir ama anında uyanılır.

Hapşırma oldukça büyük bir basınca neden olur. Bu nedenle uykumuzda hapşırdığımız anda artık uykuda olmaya devam etmemiz söz konusu değildir.